بررسي سند 2030

پیشــگفتــار
روســای دولتهــا ، نماینــدگان بلندپایــۀ نهادهــای تخصصــی ســازمان ملــل متحــد و جامعــه مدنــی در
ســپتامبر 2015 گــرد هــم آمدنــد و در مجمــع عمومــی ملــل متحــد، دســتورکار توســعه پایــدار 2030
را تصویــب کردنــد. ایــن دســتورکار کــه جایگزیــن اهــداف توســعه هــزاره شــد، شــامل 17 هــدف اصلــی
و 169 هــدف ویــژه اســت کــه نقشــه راه جامعــۀ بین المللــی را در زمینــه توســعۀ پایــدار بــرای پانــزده
ســال آینــده ترســیم میکنــد.
آقــای بانکیمــون ، دبیــر کل ســازمان ملــل متحــد، میگویــد:» ایــن دســتور کار وعــده ای اســت کــه
توســط رهبــران کشــورها بــه مــردم سراســر جهــان داده شــده اســت. ایــن ســند دســتورکاری بــرای
مــردم، پایــان بخشــیدن بــه فقــر در همــه اشــکال آن و بــرای کــرۀ زمیــن، خانــه مشــترک ماســت.
اهــداف ایــن دســتورکار بایــد از اول ژانویــه 2016 در کشــورها عملیاتــی شــوند و راهنمــای تصمیمــات
مــا بــرای پانــزده ســال آینــده قــرار گیرنــد. همــۀ مــا بایــد بــرای اجــرای ایــن دســتورکار بــا توجــه بــه
ظرفیت هــا و واقعیت هــای ملــی و ســطوح توســعه در کشــورهای خــود و احتــرام بــه سیاســتها و
اولویت هــای ملــی، منطقــهای و جهانــی کار کنیــم.«
خانــم ایرینــا بوکــووا، مدیــر کل یونســکو، در بیــان اهمیــت ایــن دســتور کار میگویــد: »در جهانــی کــه
بــه ســرعت در حــال تغییــر اســت و دارای منابــع محــدودی اســت، مــا بایــد بــر مهمتریــن پیشبرنــدگان
توســعه پایــدار یعنــی حــذف فقــر و صلــح پایــدار متمرکــز شــویم. بــه بــاور مــن، همــکاری در آمــوزش،
علــوم، فرهنــگ، ارتباطــات و اطالعــات یــک نیــروی محرکــۀ قــوی بــرای تحــول دگرگونســاز اســت. در
ســاختار ایــن دســتورکار، شــش وجــه اساســی در نظــر گرفتــه شــده اســت کــه گفت گوهــای دولتهــای
عضــو ســازمان ملــل متحــد را تســهیل میکنــد. ایــن شــش جنبــه عبارتنــد از: کرامــت، مــردم، کــره
زمیــن، ســعادت، عدالــت، و شــراکت.«
اهمیــت ایــن دســتورکار در طراحــی یــک چارچــوب جامــع و یکپارچــه بــرای دســتیابی بــه توســعۀ
متــوازن، هماهنــگ و پایــدار اســت کــه نه تنهــا شــامل آمــوزش و حفاظــت از محیــط زیســت میشــود
بلکــه رشــد اقتصــادی، اشــتغال پایــدار و برابرســازی فرصتهــای اجتماعــی را بــرای دســتیابی بــه
جوامــع صلح جــو و پایــدار ترســیم میکنــد. دســتورکار 2030 توســعۀ پایــدار، حقــوق افــراد را محتــرم
میشــمارد و از دیدگاهــی انســانی در مــورد توســعه بهــره میگیــرد. ایــن دســتورکار، بــر اصــول کرامــت
و حقــوق بشــر، عدالــت اجتماعــی، صلــح، شــمول اجتماعــی و حفاظــت و تنــوع قومــی، فرهنگــی و زبانی
و نیــز بــر مســئولیت مشــترک و پاســخگویی اســتوار اســت.
پنــج حــوزۀ کاری یونســکو ارتبــاط بســیار نزدیکــی بــا دســتورکار توســعه پایــدار 2030 دارد. آمــوزش
2030 کــه هــدف چهــارم ایــن دســتور کار را تشــکیل میدهــد و بــا عنــوان »بــه ســوی آمــوزش و
یادگیــری مــادام العمــر بــا کیفیــت، برابــر و فراگیــر« آورده شــده اســت، صرفــا ً بــه اهــداف آموزشــی
محــدود نمی شــود بلکــه در تحقــق اهــداف دیگــر دســتورکار نیــز کــه شــامل تامیــن بهداشــت، دســتیابی
بــه رشــد اقتصــادی و اشــتغال پایــدار، الگوهــای تولیــد و مصــرف پایــدار و تغییــر اقلیــم میشــود، نقــش
اساســی ایفــا میکنــد. دســتورکار 2030 توســعۀ پایــدار، نقــش آمــوزش را بــرای موفقیــت همــۀ اهــداف
توســعۀ پایــدار، اساســی میدانــد و بــر ایــن بــاور اســت کــه آمــوزش قادراســت تحقــق هــر یــک از
اهــداف توســعه پایــدار را تســریع کنــد و از ایــن منظــر الزم اســت بــه عنــوان عامــل موثــر در تحقــق
اهــداف دیگــر دســتورکار نیــز در نظــر گرفتــه شــود.
در حــوزه علــوم طبیعــی، دســتورکار جدیــد 2030 نمایانگــر گام مهمــی دربازشــناخت ســهم علــم،
فنــاوری و نــوآوری بــرای توســعه پایــدار از طریــق دسترســی بــه منابــع آب، انــرژی مقــرون بــه
صرفــه، حفاظــت و اســتفادۀ پایــدار از اقیانوس هــا و بوم ســازگان ها، مدیریــت پایــدار جنگلهــا و
متوقف ســاختن تخریــب تنــوع زیســتی اســت. ابعــاد اجتماعــی توســعۀ پایــدار، بهویــژه اهــداف مرتبــط
بــا حــذف فقــر و توانمندســازی معلــوالن، می توانــد گام موثــری در ایجــاد جوامــع صلحجــو، عدالــت
محــور و پاســخگو محســوب شــود.
بدیهــی اســت کــه هیــچ توســعهای نمــی توانــد بــدون فرهنــگ بــه پایــداری برســد. فرهنــگ هویــت
جوامــع را تشــکیل میدهــد و بــه کاهــش فقــر و توســعه برابــر، فراگیــر و انســان- محــور کمــک
می کنــد. قــرار دادن فرهنــگ در بطــن سیاســت های توســعه، پیششــرط الزم بــرای جهتبخشــی
بــه فرآینــد جهانــی شــدن بــا احتــرام بــه تنــوع فرهنگهــا و حفاظــت از میــراث فرهنگــی ملمــوس و
ناملمــوس بــا تاکیــد بــر ترویــج تفاهــم میــان فرهنگــی اســت.
در دســتورکار 2030 توســعۀ پایــدار، تاکیــد فزایندهــای بــر دسترســی و نشــر اطالعــات شــده اســت.
برنامــۀ ارتباطــات و اطالعــات یونســکو بــا اهــداف مربــوط بــه ترویــج آمــوزش و یادگیــری مادامالعمــر،
رشــد اقتصــادی پایــدار و ایجــاد جوامــع صلح جــو کــه هــدف شــانزدهم دســتورکار اســت، همســویی
دارد. زیــرا ایــن جوامــع بــر اســاس نــوآوری فنــی، قــدرت اطالعــات و دانــش بــا تاکیــد بــر اهمیــت
آزادی بیــان، امنیــت روزنامه نــگاران، توســعه رســانهها و دسترســی برابــر بــه اطالعــات شــکل میگیرنــد.
کمیســیون ملــی یونســکو در ایــران از طریــق گروه هــای پنجگانــه فعالیــت تخصصــی خــود، گامهــای
اولیــه را بــرای عملیاتیکــردن اهــداف توســعه پایــدار 2030 بــا رویکــرد فرابخشــی و مشــارکت همــه
نهادهــای ملــی اعــم از دولتــی و غیردولتــی و بخــش خصوصــی آغــاز کــرده اســت. اثــر حاضــر که توســط
کمیســیون ملــی یونســکو در ایــران ترجمــه شــده اســت، بــه خوبــی اهــداف هفده گانــه دســتورکار
2030 توســعۀ پایــدار و حوزه هــای اولویــت دار را ترســیم می کنــد کــه توجــه بــه آن میتوانــد در
تدویــن سیاســتهای کالن ملــی مربــوط بــه توســعه پایــدار کشــور موثــر باشــد.
در پایــان الزم میدانــم از حمایــت مالــی و فنــی دفتــر صنــدوق کــودکان ملــل متحــد در ایــران و دفتــر
منطقــهای یونســکو در تهــران از چــاپ و انتشــار ایــن ســند تشــکر و قدردانــی نمایــم. از همــکاران خــودم
در کمیســیون ملــی یونســکو کــه در ترجمــه و تنظیــم ایــن ســند همکاری ارزشــمندی داشــتند، ســرکار
خانــم پیروزنیــک کــه ترجمــه ســند را انجــام دادنــد، ســرکار خانــم پورهــادی کــه ترجمــۀ فارســی را
ویرایــش نمودنــد و ســرکار خانــم دکتــر محــب حســینی کــه نظــارت و هدایــت فنــی و علمــی این ســند
را برعهــده داشــتند، سپاســگزاری میکنــم.
امیــدوارم ایــن اثــر بتوانــد در اتخــاذ سیاســت های منســجم و یکپارچــه توســط برنامه ریــزان کشــور در
راســتای توســعۀ پایــدار جهانــی موثــر باشــد.

سعدالله نصیری قیداری
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو